Archikatedra

Archikatedra

Okazała Archikatedra to obowiązkowy punkt zwiedzania Lublina. Jest to dawny kościół jezuicki, wybudowany w latach 1586-1604. Świątynię wybudowano według projektu włoskich architektów Jana Mario Bernardoniego i Józefa Bricciego, w stylu barokowym. Kościół wzorowany był na rzymskiej świątyni jezuickiej Il Gesu. W 1604 roku kościół został konsekrowany przez biskupa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego i otrzymał wezwanie Św. Jana Chrzciciela i Św. Jana Ewangelisty.

Wraz z kościołem, jezuici wybudowali kolegium, których budynki niegdyś otaczały dzisiejszy Plac Katedralny.  

Po pożarze w 1752 roku, nastąpiła odbudowa kościoła. Wówczas powstały słynne polichromie iluzjonistyczne autorstwa mistrza Józefa Mayera.

W 1773 zapadła decyzja papieża Klemensa XIV o kasacie zakonu jezuitów. Przez krótki czas kościół wraz z kompleksem zabudowań pojezuickich, przejął zakon Trynitarzy. Następnie zaborcy austriaccy uczynili z kościoła skład zboża.

W 1805 roku, utworzono diecezję lubelską, wtedy zapadła decyzja o remoncie kościoła z przeznaczeniem na katedrę. Głównym architektem przebudowy był Antoni Corazzi. W tym czasie został dobudowany klasycystyczny portyk o sześciu kolumnach. W ramach tych prac wybudowano też Wieżę Trynitarską.

Katedra została w znacznym stopniu zniszczona w wyniku niemieckich nalotów we wrześniu 1939 roku.

Oprócz iluzjonistycznych polichromii, w świątyni warto zobaczyć barokowy ołtarz wykonany z drewna gruszy libańskiej, relikwie Św. Jana Pawła II oraz Krzyż Trybunalski w Kaplicy Najświętszego Sakramentu, który wisiał niegdyś w głównej sali Trybunału Koronnego.

Wyjątkową czcią otoczony jest obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej. 3 lipca 1949 roku wierni zauważyli na obliczu Maryi łzy. Przez kilka dni tysiące wiernych z całej Polski przybyło do świątyni na wieść o „cudzie lubelskim”.

W Archikatedrze koniecznie trzeba też zobaczyć niezwykłą Zakrystię Akustyczną, gdzie stojąc po przeciwnych rogach można porozmawiać ze sobą szeptam a kolumny namalowane na sklepieniu... potrafią się poruszać. W ramach jednego biletu zobaczymy również wyjątkowy skarbiec oraz krypty gdzie pochowani są lubelsky biskupi.

Archikatedrę można zwiedzać codziennie poza nabożeństwami.  

Cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego

Cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego

Cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego jest jednym z symboli dawnego wielokulturowego Lublina. Stojący nieopodal na wzgórzu Czwartek katolicki kościół pw. Św. Mikołaja oraz nieistniejąca już synagoga Maharszala tworzyły symboliczny trójkąt trzech wyznań. Jest też drugą, po katolickiej katedrą w Lublinie.

Cerkiew została wzniesiona w pierwszej połowie XVII wieku.  Jest świątynią orientowaną z półkoliście zamkniętym prezbiterium od wschodu oraz jednoprzestrzennym korpusem nawowym. To jedyny w Lublinie przykład budowli sakralnej w typie renesansu lubelskiego z pojedynczą wieżą w fasadzie. Po jej bokach znajdują się charakterystyczne półszczyty.

W latach 2002–2003 odsłonięto pierwotny, renesansowy wystrój kolebkowego sklepienia prezbiterium w postaci malowideł z przedstawieniami Ducha Świętego, cherubinów i serafinów oraz archaniołów. Towarzyszą im sztukaterie w formie plakiet, rozet i uskrzydlonych głów aniołków. Na ścianie zachodniej korpusu nawowego zachowały się fragmenty XVII-wiecznej polichromii przedstawiającej ukrzyżowanie.

Cennym elementem wyposażenia wnętrza świątyni jest późnorenesansowy ikonostas wykonany w pierwszej połowie XVII wieku z ikonami datowanymi na XVI i XVII wiek. Najstarszą z nich jest pochodząca z XVI wieku ikona Zaśnięcia Marii Panny.

Zwiedzanie świątyni możliwe jest po dokonaniu rezerwacji.

Kontakt: tel. +48 (81) 747-74-38; e-mail: lublin@cerkiew.pl 

Dawny gmach Kasy Przemysłowców Lubelskich

Dawny gmach Kasy Przemysłowców Lubelskich

Dawny gmach Kasy Przemysłowców Lubelskich, przy ul. Krakowskie Przedmieście 56, obecnie IBB Grand Hotel Lublinianka, wzniesiono w 1900 r. wg proj. Gustawa Landau Gutentegera. Budynek wzniesiono w rekordowym czasie 17 miesięcy. Majestatyczny, eklektyczny gmach ma dwie reprezentacyjne elewacje - od strony Krakowskiego Przedmieścia i ul. Kołłątaja. Narożnik zdobi kopuła z latarenką i mechanicznym, ręcznie nakręcanym zegarem. Istniejąca tu Kasa Przemysłowców Lubelskich, wspierała działalność gospodarczą poprzez udzielanie taniego kredytu. Przed II wojną światową na parterze budynku mieściła się słynna cukiernia z bilardem Józefa Rutkowskiego. Podczas II wojny światowej Niemcy urządzili tu Deutsches Haus, czyli Dom Niemiecki. W 1951 r. Skarb Państwa przeznaczył gmach na cele hotelarskie. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku, w lokalu narożnym mieściła się restauracja Simon, w której można było dostać pierwszą w Lublinie "prawdziwą pizzę".

W latach 2001-2002 przeszedł on gruntowną modernizację, z zachowaniem pierwotnych cech stylowych, stając się eleganckim hotelem czterogwiazdkowym.

Dom Żołnierza

Dom Żołnierza

Okazały, klasycystyczny gmach, jakim jest Dom Żołnierza im. Marszałka Józefa Piłsudskiego został wybudowany w latach 1924-1933. Projektantem był major Wojska Polskiego Mieczysław Dobrzański. Ciekawostką jest fakt, że jako budulec wykorzystano cegłę pochodzącą z rozbiórki prawosławnego soboru pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, który niegdyś znajdował się na Placu Litewskim. Uroczyste otwarcie Domu Żołnierza, miało miejsce w 1933 r.

Podczas II wojny światowej, Niemcy umieścili tu Dom Nacjonalistów.

Po II wojnie światowej w gmachu mieścił się Teatr Muzyczny oraz Dyskusyjny Klub Filmowy. Obecnie  Dom Żołnierza jest siedzibą m.in. prokuratury garnizonowej, klubu wojskowego i biblioteki.

Hotel Europa

Hotel Europa

Zbudowany w latach 1865-1867 w stylu eklektycznym gmach, stanowi replikę Hotelu Europejskiego w Warszawie. Projektantem był Ludwik Szamota. Lubelski hotel miał zawsze opinię bardzo eleganckiego, nowoczesnego, świetnie wyposażonego i znakomicie obsługiwanego obiektu. Na podstawie testamentu rodziny Michelsonów stał się własnością Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności. Po zniszczeniach II wojny światowej gmach odbudowano, zachowując jego dawny wygląd.

 Przez długie lata funkcjonował w budynku Dom Wycieczkowy prowadzony przez PTTK. W 2002 roku, po zakończeniu gruntownego remontu i prac adaptacyjnych, obiekt odzyskał dawny blask. Jego wnętrza i elewacje wyróżnia elegancja i klimat dawnych czasów. Na ścianach klatki schodowej zachowały się sztukateryjne medaliony. Elewację budynku zdobią pieczołowicie odrestaurowane gipsowe kobiece i męskie głowy.

Katolicki Uniwersytet Lubelski

Katolicki Uniwersytet Lubelski

KUL jest najstarszą uczelnią Lublina i jednym z najwcześniej powstałych uniwersytetów w Polsce. Został powołany w 1918 r. z inicjatywy ks. Idziego Radziszewskiego, który był jego  pierwszym rektorem. Uczelnia  swą siedzibę znalazła w dawnym klasztorze dominikanów obserwantów (przekształconym w czasach zaborów w koszary i znacznie przebudowanym).  Koszary (tzw. Świętokrzyskie - od wezwania kościoła) znajdowały się tutaj  do początku  lat 20. XX wieku, kiedy to budynki oddano w użytkowanie nowo powstałej uczelni, która mieści się tam do dziś. W latach 70. XX w. frontowe skrzydło zespołu spłonęło (odbudowano je  już w nowoczesnym kształcie), zaś na przełomie XX/XXI w. powstał obok gmach Instytutu Jana Pawła II, którego imię uniwersytet obecnie nosi.

Późniejszy papież, przez wiele lat blisko związany z uczelnią (początkowo  jako docent ks. Karol Wojtyła, potem biskup, arcybiskup, wreszcie kardynał) kierował Katedrą Etyki na Wydziale Filozofii KUL  przez prawie ćwierć wieku. Uwagę przykuwa stojący na dziedzińcu  piękny  pomnik papieża Jana Pawła II oraz prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego, ukazujący ich w uścisku podczas inauguracji pontyfikatu. 

W 2007 r. rozpoczęło działalność Muzeum Uniwersyteckie Patronalne KUL, prezentujące historię i dorobek uczelni. Uniwersytet  jest też terenem działalności wielu ważnych inicjatyw naukowych, społecznych i kulturalnych – do najbardziej znanych należy Scena Plastyczna Leszka Mądzika.

Kościół ewangelicko-augsburski pw. Trójcy Świętej

Kościół ewangelicko-augsburski pw. Trójcy Świętej

Na rogu ulic Żołnierzy Niepodledłej i Ewangelickiej znajduje się największy we wschodniej Polsce zbór ewangelicko-augsburski. Parafia swoim zasięgiem obejmuje całe województwo lubelskie. 

Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej został wzniesiony w latach 1785 – 1788 według projektu Fryderyka Augusta Zylcherta, na mocy przywileju króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zgodnie z obowiązującymi wtedy przepisami świątynię wybudowano w „odpowiedniej” odległości 800 metrów od najbliższego kościoła katolickiego. Jest to prosta, jednonawowa świątynia w stylu klasycystycznym co jest typowe dla protestanckich kanonów. Wyposażenie kościoła pochodzi z Piask Luterskich (trasa Lublin – Zamość) skąd przeniesiono tu parafię. Na uwagę zasługuje barokowa ambona oraz ołtarz z obrazem z ok. 1628r. przedstawiający Ostatnią Wieczerzę i Ukrzyżowanie.

Interesujący jest zbiór tablic nagrobnych poświęconych zasłużonym obywatelom Lublina. Odnajdziemy tu nazwiska m in. Henryka i Edwarda Krausse czy Augusta Vettera. Przed Kościołem znajduje się niewielki cmentarz z zabytkowymi nagrobkami znanych lubelskich ewangelików.

Kościół pw. Nawrócenia św. Pawła

Kościół pw. Nawrócenia św. Pawła

Kościół i klasztor wzniesiono dla zakonu bernardynów z fundacji mieszczan w latach 1473–1495. Przebudowa, wykonana według projektu muratorów Rudolfa Negroniego i Jakuba Balina w 1. połowie XVII w., wywarła decydujący wpływ na kształtowanie się renesansu lubelskiego. Świątynia stała się wzorcem powielanym w kolejnych realizacjach na terenie miasta i regionu.

Sklepienie kościoła pokryto sztukateriami – dekoracją plastyczną w postaci listew i figur geometrycznych uzupełnianych dodatkowymi motywami w formie rozetek, serc i gwiazd. Po wschodniej stronie świątyni zachował się charakterystyczny szczyt pokryty ornamentem okuciowym, pochodzącym ze sztuki niderlandzkiej. Wewnątrz znajduje się renesansowy nagrobek Andrzeja Osmólskiego (pocz. XVII w.) oraz epitafium Wojciecha Oczki (koniec XVI w.) – nadwornego lekarza królów polski. Przechowywane są tu relikwie św. Walentego oraz św. Antoniego – patrona Lublina.

W 1569 roku po podpisaniu aktu unii polsko-litewskiej w kościele odbyło się uroczyste nabożeństwo dziękczynne.

Posłuchaj o kościele pw. Nawrócenia św. Pawła

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Budowę klasztoru karmelitanek bosych wraz z kościołem pw. Niepokalanego Poczęcia NMP rozpoczęto w 1646 r., lecz wkrótce ją przerwano. Świątynia została ukończona dopiero w 1721 r. według projektu G. Spazzia i F.A. Mayera, nadwornych architektów Elżbiety Sieniawskiej.

Jest to kościół nieorientowany, wzniesiony na planie krzyża greckiego. Posiada typową dla renesansu lubelskiego bezwieżową fasadę z poziomymi i pionowymi podziałami oraz sterczynami po bokach. W wyposażeniu uwagę zwraca barokowy ołtarz główny oraz ołtarze boczne – św. Józefa i św. Wincentego, wykonane w 1720 r. przez warszawskiego rzeźbiarza Bernatowicza. Ciekawymi elementami wnętrza świątyni są dwie XVIII-wieczne ambony oraz rozwieszone na ścianach pochodzące z Flandrii XVII-wieczne kurdybany.

Od północy do świątyni przylega klasztor karmelitanek, który w 1809 r. przeznaczony został na szpital wojskowy. Obecnie mieści się w nim publiczny szpital kliniczny.

Posłuchaj o kościele pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Kościół pw. Przemienienia Pańskiego przy Seminarium Duchownym

Kościół pw. Przemienienia Pańskiego przy Seminarium Duchownym

Budynek, w którym obecnie mieści się seminarium duchowne był pierwotnie renesansowym pałacem wybudowanym na początku XVII wieku dla Bernarda Suchorabskiego.

W połowie XVII wieku, północna i południowa elewacja pałacu ozdobiona została medalionami zawierającymi wizerunki historycznych i legendarnych władców Polski oraz emblematyczne opisy ich panowania. Medaliony ułożone w dekoracyjny fryz przetrwały do naszych czasów. Ta niezwykła kolekcja jest częściowo widoczna z ulicy Misjonarskiej. 

W 1700 r. posiadłość została kupiona przez Zgromadzenie Misjonarzy św. Wincentego à Paulo, którzy przyjechali do Lublina, by kształcić duchowieństwo. W latach 1719–1730 obok pałacu (przekształconego na seminarium) wybudowano barokowy kościół  pw. Przemienienia Pańskiego.

Wyposażanie wnętrza kościoła trwało niemal dwadzieścia lat. Nad wystrojem pracowali wysokiej klasy artyści: Eliasz Hoffman i Sebastian Zeisel oraz Szymon Czechowicz, a fundatorem był Jan Tarło. Zarówno bryła świątyni, jak i jej wnętrze przetrwało do naszych czasów niemal niezmienione, zachowując jednorodność stylu. Do kościoła w XIX w. dostawiono jedynie neogotycką kaplicę, w której znajduje się ikonostas namalowany przez Jerzego Nowosielskiego.

Kościół pw. Św. Ducha

Kościół pw. Św. Ducha

Przylegający do Ratusza miejskiego kościół pw. Świętego Ducha jest jedną z najstarszych lubelskich świątyń. Został zbudowany w latach 1419-1421 z fundacji lubelskich mieszczan. Kościół przylegał do istniejącego tam wówczas szpitala dla ubogich starców, kalek i nieuleczalnie chorych.

Po przebudowie w latach 1602-1608 według projektu Jana Cangerlego,  kościół zyskał cechy renesansu lubelskiego. Jednonawowa świątynia otrzymała nowe półkoliste prezbiterium. W kolejnych latach dobudowano dwie kaplice: fundacji lubelskiego rajcy Stanisława Licheńskiego oraz Stefana Czarnieckiego. Zarówno prezbiterium jak i kaplice ozdobiono sztukateriami. W kruchcie znajdują się liczne epitafia. Wśród nich odnajdziemy tablicę upamiętniającą Annę z Denhoffów Daniłłowiczową – fundatorkę świątyni.

Znajdujący się przy ołtarzu głównym obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, jest uważany za cudowny. 13 lipca 1642 roku, uczeń szkoły jezuickiej Jakub Lenczowski, zauważył łzy płynące po obliczu Matki Bożej. Kult obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem trwa do dziś.

Od zachodu do kościoła przylega przebudowany w XIX w. budynek, będący pozostałością przykościelnego szpitala.

Z ciekawostek warto wspomnieć, że 14 stycznia 1875 roku, w kościele pw. Świętego Ducha Aleksander Głowacki (Bolesław Prus) zawarł związek małżeński z Oktawią Trembińską (daleką kuzynką ze strony matki).

Posłuchaj o kościele pw. Św. Ducha

Kościół pw. św. Jozafata

Kościół pw. św. Jozafata

W 1786 roku został wzniesiony przez kupców greckich kościół greckokatolicki dla społeczności prawosławnej w Lublinie. Potrzeba wybudowania nowej świątyni związana była z przekazaniem unitom cerkwi prawosławnej na ulicy Ruskiej.  Lubelska parafia prawosławna podlegała pod zwierzchnictwo Patriarchy Konstantynopola jednak jej mała społeczność nie była w stanie wspierać nowej świątyni finansowo w konsekwencji zaczęła ona popadać w ruinę.

Od 1873 roku w cerkwi nie odbywały się nabożeństwa a pod koniec XIX wieku świątynia została przejęta przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną podlegającą pod Patriarchę Moskiewskiego. W 1922 świątynia przeszła radykalną przebudowę wnętrza związaną z usunięciem ikonostasu w związku z przekształceniem świątyni na Rzymskokatolicką, która została poświęcona pod wezwaniem św. Józefata. Po II wojnie światowej część budynków zespołu kościoła została przekształcona w siedzibę organizacji charytatywnej Caritas. Obecnie znajduję się tutaj Bractwo Miłosierdzia im. św. Brata Alberta.

Kościół św. Józefata to przykład budowli kościoła halowego, bez wyodrębnionego chóru co stanowi wyjątek w architekturze sakralnej Lublina. Wystrój kościoła jest współczesny.

Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP

Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP

Świątynię wybudowano w pierwszej połowie XVII wieku według projektu Jakuba Tremanzela. Jest to niewielki, jednonawowy, orientowany, trójkondygnacyjny kościół. Sklepienie kolebkowe z lunetami pokrywają charakterystyczne dla renesansu lubelskiego sztukaterie. Neorenesansowe attyki nad dzwonnicą i kruchtą, projektu Stefana Szyllera, wykonano na początku XX wieku. Z tego samego okresu pochodzą dekoracje sgraffitowe przedstawiające świętych, umieszczone w arkadowych niszach górnej kondygnacji kościoła. Ich autorem jest lubelski malarz Władysław Barwicki.

XVIII-wieczne obrazy w ołtarzu głównym przedstawiają św. Józefa, patrona kościoła oraz św. Kazimierza Królewicza. Przy chórze muzycznym znajdują się dwa obrazy datowane na XVII wiek, przedstawiające sceny przebicia serca św. Teresy i biczowanie Chrystusa.

Posłuchaj o kościele pw. św. Józefa Oblubieńca NMP

Kościół pw. św. Mikołaja

Kościół pw. św. Mikołaja

Jedno z historycznych lubelskich wzgórz nazwano Czwartek. Według tradycji, już około tysiąc lat temu, w każdy czwartek odbywał się tam targ.

Kościół pw. św. Mikołaja został zbudowany w pierwszej połowie XVI wieku. W pierwszej połowie XVII wieku, z inicjatywy proboszcza parafii ks. W. Turobojskiego, świątynia została przebudowana w typie renesansu lubelskiego. Nawę oraz prezbiterium przesklepiono kolebką i pokryto sztukaterią w układzie sieciowym. Prace wykonał lubelski murator Piotr Traversi. Klasycystyczna fasada, wieżyczka, kruchta oraz dzwonnica są efektem późniejszych prac budowlanych wykonanych pod koniec XIX wieku.

W barokowym ołtarzu głównym z drugiej połowy XVIII wieku, za przesłoną, znajduje się późnorenesansowa rzeźba przedstawiająca patrona kościoła – świętego Mikołaja. Umieszczony w kaplicy bocznej rokokowy ołtarz został wykonany w połowie XVIII wieku w puławskim warsztacie Sebastiana Zeisela. Został tu przeniesiony z kościoła dominikanów na przełomie XIX i XX wieku. Na uwagę zasługuje drewniany krucyfiks z XVII wieku zawieszony na belce tęczowej, będący prawdopodobnie najstarszym elementem wyposażenia kościoła. Ambona i chrzcielnica zostały wykonane na początku XX wieku w Lubelskiej Fabryce Wag Wilhelma Hessa.

Ciekawostką jest fakt, iż w kościele przechowywane są relikwie świętego Walentego - patrona zakochanych.

Ze skarpy na wzgórzu Czwartek można podzwiać przepiękną panoramę Starego Miasta.

Posłuchaj o kościele pw. św. Mikołaja

Kościół pw. św. Piotra Apostoła

Kościół pw. św. Piotra Apostoła

Kościół i klasztor został wybudowany w latach 1636-1658 z myślą o bernardynkach, sprowadzonych do Lublina na początku XVII w. Obie budowle ufundował Piotr Czerny z Witowic. W pierwszej połowie XVIII w. do kościoła dobudowano wieżę. Dzisiejszy jego wygląd jest wynikiem przebudowy po pożarze z 1768 r. W 1864 r. nastąpiła kasata zakonu bernardynek. Po wyjeździe sióstr budynki zostały przekazane księżom diecezjalnym. Po 1918 r. wróciły dobra do zakonu, jednak bernardynki odstąpiły je jezuitom (1920 r.).

Wnętrze kościoła pokryte jest iluzjonistyczną neobarokową polichromią, której twórcą był lubelski malarz Władysław Barwicki (1897 r.). W ołtarzu głównym znajduje się obraz z połowy XX w. przedstawiający św. Piotra Wątpiącego, namalowany przez Antoniego Michalaka.

Do kościoła wchodzi się obecnie od strony ul. Królewskiej, koło pomnika księdza Jerzego Popiełuszki.

Kościół pw. św. Wojciecha

Kościół pw. św. Wojciecha

Kościół wzniesiony został w pierwszej połowie XVII wieku według projektu architekta Rudolfa Negroniego wraz z przylegającym do niego klasztorem przeznaczonym na szpital świętego Łazarza. Jako świątynia przyszpitalna zlokalizowany został poza murami miasta w miejscu pochodzącej z drugiej połowy XVI wieku drewnianej kaplicy i szpitala.
Kościół zbudowano w typie renesansu lubelskiego. Jest bezwieżowy, jednonawowy, o zamkniętym półkoliście prezbiterium, nieznacznie węższym od nawy. Świątynia posiada sklepienie kolebkowe z lunetami pokryte listwami sztukateryjnymi w prostym układzie kratownicy.

Trzy późnorenesansowe ołtarze przeniesione zostały z Kaplicy Trójcy Świętej. W ołtarzu głównym znajduje się obraz S. Janowickiego z 1661 roku przedstawiający koronację najświętszej Marii Panny.

W XIX w. klasztor pełnił m.in. funkcję mieszkania dla ubogiej ludności żydowskiej, dlatego nazywano go domem żydowskim.

Posłuchaj o kościelepw. św. Wojciecha

Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz klasztor oo. kapucynów

Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz klasztor oo. kapucynów

Kapucyni przybyli do Lublina w 1721 r. W latach 1726-33, z fundacji Pawła Sanguszki, pochowanego później w podziemiach świątyni, oraz jego żony Anny z Lubomirskich, zbudowano dla nich kościół i klasztor.

Forma zewnętrzna i wystrój obu budowli miał podkreślać surową regułę, według której żyli zakonnicy. Fasada jest skromna i harmonijna. Jedyną jej dekoracją są pilastry i figury św. św. Piotra i Pawła. Pożar z 1768 r. zniszczył dach i wyposażenie wnętrza; zostało ono odtworzone. W 1857 r. od wschodu do świątyni dobudowano neogotycką kaplicę pw. Niepokalanego Serca Maryi, w której znajduje się wykonana z białego marmuru figura Matki Bożej autorstwa W. Oleszczyńskiego. Wnętrze kościoła jest surowe, bez złoceń i malowideł, dębowe ołtarze nie są polichromowane.

W 1864 r. kapucyni zostali przeniesieni do Łomży, w klasztorze urządzono magazyny, a kościół oddano księżom diecezjalnym. Mienie wróciło do zakonu w 1919 r.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej

Kościół zbudowano w latach 1412–1426 dla zakonu brygidek jako wotum dziękczynne króla Władysława Jagiełły za zwycięstwo pod Grunwaldem, przepowiedziane przez świętą Brygidę. Według tradycji, kościół wybudowali wzięci do niewoli podczas bitwy Krzyżacy. Po zakończeniu budowy, król zwrócił im wolność. Krzyżacy nie wrócili jednak w swoje strony, porzucili szaty zakonne i założyli osadę nieopodal Lublina. Wieś do dzisiaj nosi nazwę Niemce. Położona jest na północ od Lublina, przy drodze krajowej numer 19.

Kościół został wybudowany przy trakcie biegnącym w stronę Krakowa, który od czasów Jagiełły stał się najważniejszą drogą w Koronie, łączącą Wilno i Kraków. 

Ciekawostką jest fakt, że do świątyni wchodzi się schodami... w dół. Świadczy to o różnicy poziomu gruntu przed kościołem w czasach, kiedy budowano kościół i obecnie.

W pierwszej połowie XVII wieku prezbiterium przesklepiono kolebką z lunetami i pokryto sztukateriami w typie renesansu lubelskiego w formie żeber i medalionów z motywami figuralnymi i roślinnymi. Dekorację sztukateryjną wykonano także w południowym skrzydle klasztoru.

Neogotyckie ołtarze i ambona pochodzą z początku XX wieku. Uwagę zwracają stalle z XVII-wiecznymi obrazami przedstawiającymi sceny z życia św. Brygidy. Renowacja kościoła w latach 2009–2012 umożliwiła wyeksponowanie, w przeszklonej posadzce, pozostałości kaplicy, która istniała w tym miejscu przed wybudowaniem obecnej świątyni. Zwiedzającym udostępniono krypty oraz wieżę kościelną. Na strychu kościoła znajdują się XV-wieczne gotyckie polichromie.
 

Posłuchaj o kościele pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej

 

Obiekt dostępny do zwiedzania z Kartą Turysty.

Krakowskie Przedmieście

Krakowskie Przedmieście

Ulica Krakowskie Przedmieście to najbardziej reprezentacyjna ulica Śródmieścia. Odcinek od strony Placu Króla Władysława Łokietka do Placu Litewskiego to tzw. Deptak, czyli część przaznaczona tylko dla pieszych (nie można wjeżdżać rowerami!). Jest to niezwykle popularne miejsce wśród mieszkańców Lublina i turystów.Znajdują się tam liczne restauracje, kawiarnie i kluby.

Większość kamienic na Krakowskim Przedmieściu została wybudowana w XVII i XVIII wieku. Niektóre z nich mają naprawdę ciekawą historię.

Pod numerem 2 znajduje się kamienica, której właścicielem był niegdyś Jan Mincel, kupiec. Mincel w kamienicy prowadził sklep korzenny. Mieszkający w tym samym czasie w Lublinie Bolesław Prus, uwiecznił Mincla w słynnej powieści Lalka.

Mieszcząca się pod numerem 8, Kamienica Chmielewskich, niezmiennie kojarzy się lublinianom ze słynną kawiarnią funkcjonującą od lat w tym miejscu. Warto też wspomnieć, że w tym miejscu stał kiedyś dom należący do Mikołaja Reja.

Jednym z właścicieli kamienicy pod numerem 25 był Stanisław Magierski, farmaceuta, muzyk, fotografik i żołnierz Armii Krajowej. Był autorem znanej pieśni partyzanckiej: Kołysanki leśnej, rozpoczynającej się słowami: Dziś do Ciebie przyjść nie mogę...

W kamienicy numer 36 urodził się Tadeusz Gałecki (pseudonim Andrzej Strug), pisarz. Jego najbardziej znane powieści to: Żółty krzyż, Świdry, Dzieje jednego pocisku.

W narożnej kamienicy numer 27, na przełomie XIX i XX wieku mieściła się wytworna cukiernia i kawiarnia Semadeni. Po II wojnie światowej, lokal został upaństwowiony i działał pod nazwą Regionalna.

Na rogu ulic Krakowskie Przedmieście i Kapucńskiej stał okazały gmach, w którym mieścił się Hotel Victoria, zniszczony podczas niemieckiego nalotu we wrześniu 1939 roku.

W zbudowanym w drugiej połowie XVIII wieku Pałacu Morskich (pod numerem 62) przyszła na świat Kazimiera Wołowska, ktora podczas II wojny światowej została zamordowana przez Niemców za ratowanie Żydów oraz działalność patriotyczną. W 1999 roku została beatyfikowana przez papieża Jana Pawła II. 

W kamienicy pod numerem 64, w 1835 roku, dwaj Szkoci, Jan i Andrzej Kiedslie założyli pierwszą w Lublinie fabrykę maszyn rolniczych.

Krakowskie Przedmieście kończy swój bieg na skrzyżowaniu z ulicą Lipową i Alejami Racławickimi.

 

 

 

Nowy Ratusz

Nowy Ratusz

Budynek obecnego Ratusza powstał w wyniku przebudowy zespołu kościelno-klasztornego oo. Karmelitów, zniszczonego podczas pożaru w 1803 roku. Po pożarze zakonnicy przenieśli się do dawnego klasztoru szarytek przy ulicy Świętoduskiej a zniszczone zabudowania odkupił Urząd Miejski z zamiarem ulokowania tu siedziby władz miejskich.

Obecny gmach Ratusza zaprojektował Aleksander Groff, który był generalnym budowniczym Królestwa Polskiego. Budowlę wzniesiono w latach 1827-1828. Ratusz otrzymał klasycystyczną szatę z okazałym czterokolumnowym portykiem.

Podczas II wojny światowej budynek został częściowo zniszczony. Niezwykle bohatersko zapisał się w historii Lublina Jan Gilas, woźny lubelskiego magistratu, który podczas niemieckiego nalotu we wrześniu 1939 roku wyniósł z Ratusza bombę, która nie wybuchła a następnie dostał zawału serca i zmarł przed budynkiem. Jan Gilas jest patronem jednej z pobliskich ulic.

Ratusz odbudowano  w latach 1947-1952 zgodnie z wcześniejszym wyglądem.  

Nad drzwiami wejściowymi oraz na szczycie budynku można dostrzec wizerunek koziołka – herb miasta. Na ścianie budynku wiszą tabliczki z nazwami miast partnerskich Lublina.

Niewątpliwą atrakcją jest hejnał Lublina, który jest odgrywany przez hejnalistę miejskiego, codziennie w południe z balkonu Ratusza.

 

 

 

Ogród Saski

Ogród Saski

Ogród Miejski zwany Saskim został założony w 1837 roku, na gruntach należących wcześniej do dominikanów obserwantów. Zajmuje powierzchnię 13 ha. Projektantem ogrodu był inżynier gubernialny Feliks Łodzia-Bieczyński, którego wspierał Piotr Vernier, ogrodnik książąt Czartoryskich. W parku posadzono wówczas ponad 300 gatunków drzew, krzewów i kwiatów. W późniejszym okresie powstały m.in. staw, altana, klomb z termometrem i barometrem, zegar słoneczny oraz wysokie ogrodzenie. Wówczas park zaczęto zamykać na noc a porządku pilnował odźwierny.  

W narożniku przy ulicach Długosza i Alei Racławickich znajduje się charakterystyczny nasyp z kapliczką z figurą Chrystusa. Według tradycji, nasyp jest zbiorową mogiłą ofiar zarazy z początku XVII wieku. W tym miejscu w czasach średniowiecznych stał krzyż, przy którym kapłan odprawiał ostatnią posługę dla skazańców prowadzonych na śmierć do stojącej nieopodal szubienicy. Dziś niewielki, charakterystyczny budynek dawnej szubienicy, tzw. Domek Kata, można zobaczyć po przeciwnej stronie ulicy Długosza.

W 2013 roku zakończyła się przebudowa parku. Oprócz nowych nawierzchni i nasadzeń, w parku pojawiły się... pawie.

 

Pałac Czartoryskich

Pałac Czartoryskich

Budynek został wzniesiony na przełomie XVII i XVIII dla Stanisława Lubomirskiego, który był marszałkiem wielkim koronnym. Architektem był słynny Tylman z Gameren. Kilkadziesiąt lat później pałac rozbudowano. Jest to barokowa budowla, wzniesiona na planie kwadratu z narożnymi alkierzami i wysuniętym ryzalitem.

Pałac kilkakrotnie zmieniał właścicieli. W XVIII wieku właścicielami byli Adam i Izabela z Flemingów Czartoryscy z Puław. W 1805 roku Czartoryscy pałac sprzedali.

Pod koniec XIX wieku mieściła się tutaj fabryka tabaki i tytoniu a na początku XX wieku… tor do jazdy na wrotkach.

W 1912 roku ulokowano tu kinematograf Oaza a po I wojnie światowej powstało kino Corso.

Po II wojnie światowej pałac odbudowano ze zniszczeń wojennych i zaadoptowano na potrzeby PTTK.

Od 1972 roku mieści się tu siedziba Lubelskiego Towarzystwa Naukowego.

Pałac Lubomirskich

Pałac Lubomirskich

Pałac Lubomirskich jest jednym z najciekawszych architektonicznie i historycznie budynków na Placu Litewskich.

W XVI wieku w tym miejscu stał tu renesansowy dwór Firlejów o cechach architektury obronnej. W XVII wieku, posiadłość  należała do rodu Lubomirskich, którzy przebudowali budowlę według projektu znakomitego flamandzkiego architekta Tylmana z Gameren. Była to barokowa, jednopiętrowa budowla z wysokim dachem z lukarnami oraz narożnymi alkierzami.

W roku 1722 właścicielem pałacu został książę Karol Sanguszko, który sprawował funkcję marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego. Niedługo później budynek został zniszczony przez pożar. W 1801 roku pałac nabył ówczesny prezydent Lublina Beniamin Finke po czym przekazał go na własność rządowi.

Przez kolejne lata pomieszczenia pałacowe służyły jako lazaret wojskowy a nawet… skład słomy. W 1822 roku, generał Józef Zajączek, który był namiestnikiem Królestwa Polskiego, przeznaczył pałac na siedzibę Komisji Województwa Lubelskiego. Projekt wówczas wykonał Jan Stomph, który nadał budowli cechy neoklasycystyczne.

Po kolejnym pożarze, architekt Henryk Macroni przebudowuje pałac, nadając mu szatę klasycystyczną z elementami empire w środkowym ryzalicie fasady.

7 listopada 1918 roku budynek staje się siedzibą Tymczasowego Rządu Ludowego republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego. Wydarzenie upamiętnia tablica umieszczona przy głównym wejściu.

Obecnie budynek jest użytkowany przez Wydział Politologii UMCS.

Perła - Browary Lubelskie (dawny klasztor oo. reformatów)

Perła - Browary Lubelskie (dawny klasztor oo. reformatów)

Zabudowania należące do Browaru Perła to miejsce, które obecnie jest niezwykle popularne i chętnie odwiedzane przez mieszkańców Lublina i turystów. Mieści się tam ceniony bar Perłowa, w lecie funkcjonuje letnie kino i klub Radość a na błoniach odbywają się koncerty plenerowe. Ponadto w części budynków urządzono Apartamenty Browar Perła. W Browarze funkcjonuje też podziemna trasa turystyczna, gdzie zwiedzający mogą poznać zarówno historię obiektu jak też tajniki procesu produkcji piwa. Zwiedzanie jest zakończone degustacją piwa Perła.

Reformaci (odłam franciszkanów) zostali sprowadzeni do Lublina przez Mariannę Bogucką i Helenę Sapieżynę, które przekazały na cele klasztorne posiadłość na Żmigrodzie. W latach 1663–1674 powstał tam kościół i klasztor ufundowane przez Mikołaja Bieganowskiego oraz piękny ogród. 

Na początku XIX w. klasztor przekazano bonifratrom, a reformatów rozproszono po innych miastach (m.in. Chełmie, Sandomierzu, Kazimierzu Dolnym). Grupa, która przeniosła się do Kazimierza, zabrała ze sobą całe ruchome wyposażenie kościoła. W 1838 r. bonifratrzy także opuścili klasztor. Budynek został zagospodarowany przez wojsko i ubogą ludność Lublina, a ogród przeznaczono do publicznego użytku (co doprowadziło do jego zniszczenia). 

W 1844 r. budynki poreformackie kupił przemysłowiec Karol Rudolf Vetter, przebudował je i przekształcił na browar. W rękach rodziny Vetterów pozostał on do 1927 r., kolejnym właścicielem został Tadeusz Karszo-Siedecki. Po drugiej wojnie światowej browar został przejęty przez Skarb Państwa i wszedł w skład Lubelskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych, z których wykształciła się firma Perła - Browary Lubelskie S.A..

Osoby zainteresowane udziałem w zwiedzaniu Podziemi Browaru Perła, powinny dokonać rezerwacji: wysyłając email na adres: podziemiabrowaru@perla.pl lub telefonicznie pod numerem: 669-611-981, od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00–16.00.

Plac Litewski

Plac Litewski

Plac Litewski to największy i najbardziej reprezentacyjny plac Lublina. Odbywają się tu parady i najważniejsze uroczystości państwowe. Jest to też jedno z ulubionych miejsc spotkań lublinian.

Według podań w tym miejscu obozowali Litwini, którzy przybyli do Lublina na obrady sejmu, zakończonego podpisaniem Unii Polsko-Litewskiej w 1569 r. To jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski upamiętnia okazały pomnik w kształcie obelisku.

Na Placu Litewskim odnajdziemy także pomniki: Marszałka Józefa Piłsudskiego, Nieznanego Żołnierza oraz Konstytucji 3 Maja. Znajdujące się w północnej części placu budynki to dawne pałace: Czartoryskich, Lubomirskich oraz Rządu Gubernialnego. Po przeciwnej stronie usytuowany jest okazały gmach Poczty Głównej, zawdzięczający swój obecny wygląd przebudowie w 1921 r.

Nazwa Placu Litewskiego zmieniała się wraz z historią miasta. I tak W XIX wieku  nazywał się  Placem Musztry następnie Placem Gubernatora. W czasie II wojny światowej miejsce nosiło nazwę Plac Adolfa Hitlera, a po jej zakończeniu Plac Stalina.

W centralnej części Placu Litewskiego rośnie niewielkie drzewo – topola czarna. Do roku 2017 w tym miejscu rósł słynny Baobab (tak naprawdę, także topola czarna), chyba najsłynniejsze drzewo w historii Lublina. Pod Baobabem lublinianie bardzo chętnie… umawiali się na randki.

Atrakcją placu Litewskiego są piękne fontanny podświetlane wieczorami. W sezonie letnim odbywają się tam pokazy multimedialne, podczas których na kurtynie wodnej prezentowane są kilkuminutowe filmy dotyczące historii miasta lub atrakcji kulturalnych. Program pokazów można sprawdzić na www.facebook.com/fontannamultimedialnalublin

Pomnik Unii Lubelskiej

Pomnik Unii Lubelskiej

Znajdujący się na Placu Litewskim Pomnik Unii Lubelskiej został wystawiony z inicjatywy Stanisława Staszica w 1826 r. Upamiętnia jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Lublina - Unię Polsko - Litewską z 1569 r. Miejsce, w którym stanął pomnik nie jest przypadkowe. To właśnie tutaj obozowała szlachta litewska przybyła na sejm unijny. Wizję pomnika przedstawił Feliks Bentkowski, Paweł Maliński natomiast jest autorem płaskorzeźby przedstawiającej dwie kobiece postacie podające sobie ręce, pomiędzy którymi znajdują się herby Polski i Litwy.
 

Obiekt uhonorowany Znakiem Dziedzictwa Europejskiego w 2007 r.

Teatr im. Juliusza Osterwy

Teatr im. Juliusza Osterwy

Teatr zbudowano w latach 1884-86 w stylu eklektycznym, wg proj. arch. Karola Kozłowskiego. Mimo kilkakrotnych remontów budynek zachował swą pierwotną architekturę z czasów fin de siecle, widoczną w fasadzie obiektu oraz wystroju hallu i widowni. Grywali tu mistrzowie sceny polskiej: Juliusz Osterwa, Aleksander Zelwerowicz, Stefan Jaracz, Ludwik Solski, Helena Modrzejewska, Mieczysława Ćwiklińska czy Ryszarda Hanin. Teatr, w którym wystawiane są spektakle z udziałem znakomitych aktorów, pełni rolę jednego z ważniejszych ośrodków kulturotwórczych Lublina i Lubelszczyzny.

ul. Narutowicza 17
20-004 Lublin

tel. 81 532 42 46
tel. 81 532 44 36
fax +48 81 463 86 50
www.teatrosterwy.pl
biuro@teatrosterwy.pl

Zespół cmentarzy przy ul. Lipowej

Zespół cmentarzy przy ul. Lipowej

Zespół cmentarzy przy ul. Lipowej w Lublinie to jedna z najstarszych oraz najcenniejszych nekropolii w kraju. Wiele nagrobków przedstawia najwyższy kunszt rzeźbiarski. Warto wymienić rzeźbę nagrobną upamiętniającą rodzinę Bobrowskich ze Snopkowa (z 1888 r.), dłuta wybitnego artysty - Bolesława Syrewicza.

Zespół cmentarny składa się z części rzymskokatolickiej, prawosławnej, ewangelickiej oraz najmłodszej – wojskowej. Spoczywa tu wiele zasłużonych dla miasta i kraju postaci, m.in. Hieronim Łopaciński, Idzi Radziszewski, Karol Rudolf Vetter, Emil Plage czy rodzina Hessów. W centralnej części kolumbarium, znajdującego się na terenie cmentarza wojskowego, umieszczono urnę  z ziemia pochodzącą z miejsca, w którym zginął wspaniały lubelski poeta - Józef Czechowicz.

Powstanie najstarszej lubelskiej nekropolii wiąże się z zarządzeniem Komisji Policji Obojga Narodów z 1792 r. nakazującym przeniesienie przepełnionych cmentarzy przykościelnych poza miasto. Jako lokalizację wybrano odkupione od sióstr brygidek grunty na zachodnich obrzeżach miasta. Teren obsadzono lipami, dlatego też cmentarz zaczęto nazywać „Pod lipkami” lub „Lipki”. Stąd też nazwa ulicy przy której się znajduje – Lipowa.

Zespół pałaców biskupich

Zespół pałaców biskupich

Pierwszy z nich zwany Pałacem Konsystorskim został zbudowany na początku XVII wieku dla chorążyny lubelskiej Suchodolskiej. Wówczas mieścił się tam zbór ariański oraz drukarnia.

Drugi pałac – tzw. Biskupi zbudowano pod koniec wieku XVII jako siedzibę rodziny Miączyńskich. Kilkakrotnie zmieniał właścicieli i przeznaczenie. Budynek był m.in. rezydencją naczelnika wojskowego guberni lubelskiej.

Po zakupie obu budynków w roku 1817 przez Pawła Wagnera i Jana Reinbergera umieszczono w nich siedzibę loży masońskiej „Wolność Odzyskana”.

W roku 1822 po likwidacji loży masońskiej przez władze carskie, budynki zostały nabyte przez rząd Królestwa Polskiego oraz zaadoptowane na sale redutowe a następnie Sąd Kryminalny.

W roku 1852 pałace stały się siedzibą biskupów lubelskich.

Na dziedzińcu znajduje się pomnik Prymasa Tysiąclecia – Stefana Wyszyńskiego, który w latach 1946-1948 sprawował funkcję biskupa diecezji lubelskiej.

Od 26 września 2011 roku, funkcję Arcybiskupa Metropolity Lubelskiego sprawuje Stanisław Budzik.

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Augusta i Juliusza Vetterów

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Augusta i Juliusza Vetterów

Charakterystyczny, strzelisty budynek z czerwonej cegły, znajdujący się przy ul. Bernardyńskiej 14, to  gmach dawnej Szkoły Handlowej im. Augusta i Juliusza Vetterów. Został wybudowany w latach 1906 – 1907 w stylu neogotyckim, według projektu Józefa Holewińskiego i Teofila Wiśniewskiego. Fundatorem szkoły był znany z filantropijnej działalności lubelski przemysłowiec August Karol Vetter – ewangelik niemieckiego pochodzenia. Co ciekawe była to pierwsza placówka oświatowa w Królestwie Polskim, która otrzymała zgodę władz carskich na używanie polskiego języka. Absolwentem szkoły byli m.in. Jerzy de Tramecourt – ostatni przed wojną wojewoda lubelski oraz pochodzący z Lublina, prezydent PRL, Bolesław Bierut.

Moja trasa

Funkcja „Moja trasa” pozwoli Ci w prosty i wygodny sposób zaplanować pobyt w Lublinie. Kliknij i dowiedz się więcej.